TRỢ GIÚP PHÁP LÝ – CHÍNH SÁCH NHÂN VĂN GIÚP NGƯỜI DÂN HÒA HIỆP TIẾP CẬN CÔNG LÝ
Trợ giúp pháp lý là chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế trong xã hội. Thông qua việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, chính sách này giúp người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.
1. Ai được trợ giúp pháp lý?
Theo Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, người được trợ giúp pháp lý bao gồm các nhóm đối tượng đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật, như: người có công với cách mạng; người thuộc hộ nghèo; trẻ em; người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo và một số đối tượng có khó khăn về tài chính, trong đó có người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người và người nhiễm HIV.
Người dân cần lưu ý, việc xác định mình có thuộc diện được trợ giúp pháp lý hay không phải căn cứ vào điều kiện, giấy tờ và quy định pháp luật áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể.
2. Người được trợ giúp pháp lý được hỗ trợ những gì?
Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thể được cung cấp các dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định, gồm: tư vấn pháp luật; tham gia tố tụng với tư cách người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; đại diện ngoài tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong những vụ việc thuộc phạm vi trợ giúp pháp lý.
Đây là quyền lợi của người thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Người được hưởng chính sách không phải trả tiền cho dịch vụ trợ giúp pháp lý do tổ chức, người thực hiện trợ giúp pháp lý cung cấp theo quy định.
3. Cần làm gì để được trợ giúp pháp lý?
Khi có nhu cầu, người dân cần kiểm tra điều kiện thuộc diện được trợ giúp pháp lý; chuẩn bị giấy tờ chứng minh đối tượng và các tài liệu liên quan đến vụ việc; gửi yêu cầu đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có thẩm quyền theo quy định.
Trường hợp chưa biết liên hệ cơ quan nào hoặc chưa rõ thủ tục, người dân có thể liên hệ Văn phòng HĐND và UBND phường Hòa Hiệp để được hướng dẫn ban đầu, hỗ trợ xác định nơi tiếp nhận và kết nối với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Đắk Lắk.
4. UBND phường Hòa Hiệp đồng hành cùng người dân
UBND phường Hòa Hiệp khuyến khích người dân chủ động tìm hiểu, thực hiện quyền yêu cầu trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu; đồng thời tăng cường tuyên truyền để các đối tượng thuộc diện được hưởng chính sách biết, tiếp cận và sử dụng dịch vụ đúng quy định.
Người dân cần cảnh giác với hành vi lợi dụng danh nghĩa trợ giúp pháp lý để thu tiền trái quy định hoặc trục lợi. Khi gặp khó khăn, vướng mắc pháp luật, hãy chủ động liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
TRỢ GIÚP PHÁP LÝ MIỄN PHÍ – BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP – KHÔNG ĐỂ AI BỊ BỎ LẠI PHÍA SAU.
CÁC TIN BÀI ĐĂNG MỤC TRỢ GIÚP PHÁP LÝ
BÀI 1. TRỢ GIÚP PHÁP LÝ ĐỒNG HÀNH VỚI NGƯỜI YẾU THẾ KHI THỰC HIỆN CÁC THỦ TỤC LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP
Đối với nhóm người yếu thế, những vướng mắc thủ tục hành chính như hộ tịch, chính sách xã hội, đất đai, nhà ở hay thừa kế đều ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nhân thân, an sinh và tài sản. Hạn chế về thông tin, công nghệ, khả năng đọc hiểu hay khoảng cách địa lý khiến họ gặp nhiều rào cản. Vì vậy, việc tiếp cận sớm dịch vụ trợ giúp pháp lý (TGPL) miễn phí là điểm tựa quan trọng giúp họ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
1. TGPL không chỉ bắt đầu khi ra tòa
Theo Luật Trợ giúp pháp lý, TGPL là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp trong vụ việc cụ thể, tuyệt đối không thu tiền hay lợi ích vật chất, nhằm bảo đảm quyền con người và bình đẳng trước pháp luật.
Hoạt động TGPL không chỉ phát huy tác dụng khi vụ việc đã thành tranh chấp tại Tòa án. Pháp luật quy định 03 hình thức TGPL gồm: (1) Tư vấn pháp luật: Hướng dẫn, giải thích quy định, hỗ trợ soạn thảo đơn từ, giúp người dân nhận diện sớm nguy cơ xâm phạm quyền lợi. (2) Đại diện ngoài tố tụng: Đại diện cho người dân làm việc với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. (3) Tham gia tố tụng: Trợ giúp viên pháp lý hoặc luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi tại Tòa án khi vụ việc phát triển thành vụ án hành chính, dân sự, hình sự...
TGPL có giá trị lớn nhất khi hỗ trợ người dân ngay từ sớm, tránh các tranh chấp kéo dài và hậu quả bất lợi do thiếu hiểu biết pháp luật.
2. Cơ sở pháp lý xác định đối tượng được trợ giúp pháp lý
Cần lưu ý, không phải mọi “người yếu thế” trong đời sống đều đương nhiên thuộc diện được TGPL. Người thụ hưởng phải thuộc các nhóm đối tượng do pháp luật quy định và có vụ việc liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình:
Căn cứ Luật Trợ giúp pháp lý 2017 (và các văn bản sửa đổi, bổ sung đang có hiệu lực), diện thụ hưởng bao gồm: người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng đặc biệt khó khăn và một số đối tượng chính sách khác. Từ ngày 01/01/2027: Luật số 05/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý chính thức có hiệu lực, mở rộng diện thụ hưởng lên 14 nhóm, bổ sung các đối tượng như: người thuộc hộ cận nghèo, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số rất ít người, người hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, người lao động thu nhập thấp là bị cáo/bị hại, người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai/hỏa hoạn...
3. Chủ động tìm đến Trợ giúp pháp lý từ sớm
Nhiều người dân chỉ tìm đến TGPL khi tranh chấp đã phức tạp, khiến việc giải quyết gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia khuyến cáo người dân thuộc diện thụ hưởng nên chủ động liên hệ sớm với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc các tổ chức tham gia TGPL.
Khi yêu cầu trợ giúp, người dân cần cung cấp giấy tờ chứng minh thuộc diện được TGPL và các tài liệu liên quan đến vụ việc. Nếu không thể tự viết đơn, cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm hỗ trợ lập đơn theo quy định.
Lời kết: Một nền hành chính phục vụ không chỉ cần đơn giản hóa thủ tục mà còn cần cơ chế bảo vệ nhóm người dễ bị tổn thương. TGPL chính là cầu nối giúp người yếu thế thực hiện đầy đủ quyền pháp lý của mình, không bị bỏ lại phía sau trên con đường tìm kiếm công lý.
BÀI 2: MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT TRỢ GIÚP PHÁP LÝ
Nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo đảm công bằng xã hội và mở rộng quyền tiếp cận công lý, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Văn bản pháp luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027, đánh dấu nhiều chuyển biến quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
1. Mở rộng tối đa diện người được trợ giúp pháp lý
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn nhất là việc mở rộng danh sách các nhóm đối tượng thụ hưởng. Luật mới phân loại rõ ràng các nhóm người được trợ giúp pháp lý nhằm bảo đảm tính minh bạch và thuận lợi trong áp dụng thực tế.
Bên cạnh việc giữ nguyên các nhóm đối tượng ưu tiên hiện hành như người thuộc hộ nghèo, người có công với cách mạng, trẻ em, người dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn, luật mới đã mở rộng thụ hưởng đối với một số nhóm mà không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế. Đáng chú ý, năm nhóm đối tượng hoàn toàn mới được bổ sung bao gồm: người dân tộc thiểu số rất ít người; người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại; người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn trong các vụ việc khắc phục hậu quả; cá nhân bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của nhà nước; người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
2. Luật hóa cơ chế phối hợp và đẩy mạnh phân cấp quản lý
Để người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc, luật đã quy định cụ thể trách nhiệm trực trợ giúp pháp lý tại tòa án nhân dân và cơ quan điều tra hình sự. Cơ chế phối hợp liên ngành giữa bộ tư pháp và các cơ quan tiến hành tố tụng cũng được thiết lập xuyên suốt từ trung ương đến địa phương, bảo đảm người thụ hưởng không bị bỏ sót trong quá trình xử lý vụ án.
Song song đó, quyền quyết định thành lập chi nhánh của trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước được giao trọn gói cho chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào nhu cầu thực tế và điều kiện kinh tế xã hội của địa phương. Việc loại bỏ các điều kiện cứng nhắc trước đây giúp tổ chức bộ máy hoạt động linh hoạt, đáp ứng kịp thời nhu cầu trợ giúp pháp lý tại các địa bàn có diện tích rộng hoặc dân số lớn.
3. Nâng cao chất lượng đội ngũ và ứng dụng công nghệ số
Luật mới tiếp tục hoàn thiện các quy định về bổ nhiệm, miễn nhiệm và quản lý trợ giúp viên pháp lý cũng như cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Chuẩn đầu vào đối với người tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý được siết chặt nhằm bảo đảm năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Thời hạn xem xét miễn nhiệm hoặc thu hồi thẻ hành nghề đối với các trường hợp không tham gia vụ việc tố tụng hoặc vi phạm kỷ luật cũng được quy định ngắn hơn so với trước đây nhằm duy trì cơ chế sàng lọc thường xuyên.
Đặc biệt, luật ghi nhận bước chuyển mạnh mẽ trong công tác chuyển đổi số. Bộ tư pháp chủ trì xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý kết nối, liên thông với cổng pháp luật quốc gia và dữ liệu của các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ giúp tối giản thủ tục hành chính mà còn giúp người dân ở khắp mọi vùng miền dễ dàng tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả.
